Niyə bəzi universitetlər “çox çalışan” yox, “düzgün suallar verən” tələbə axtarır?

Məktəbdə uğurlu şagird haqqında təsəvvürümüz adətən sadədir: dərslərini yaxşı oxuyur, yüksək qiymətlər alır, tapşırıqlarını vaxtında edir və imtahanlarda yüksək nəticə göstərir. Bəs universitet üçün bu kifayətdirmi?

Xüsusilə seçici universitetlər üçün yaxşı nəticə vacib olsa da, daha fərqli bir sual ortaya çıxır: “Bu şagird sadəcə verilən tapşırığı yerinə yetirir, yoxsa öyrənmək üçün özü sual verir?”

Məsələn, biologiyada yüksək bal alan iki şagirdi düşünək. Biri mövzunu əzbərləyib imtahandan 95 alır. Digəri isə “Bu xəstəlik niyə bəzi insanlarda daha ağır keçir?”, “Bu müalicənin başqa alternativi ola bilərmi?” kimi suallar verir və mövzu haqqında əlavə araşdırma aparır. İkinci yanaşma akademik marağın və intellektual marağın daha aydın göstəricisi ola bilər.

Stanford qəbul prosesində “intellectual vitality” maraq, yeni perspektivlər axtarmaq və öyrənməyə həvəs kimi xüsusiyyətləri nəzərə aldığını bildirir. MIT isə curiosity, initiative və real problemlərlə işləməyə hazır olmağı vacib xüsusiyyətlər arasında göstərir.

Bəs “düzgün sual” nədir?

Düzgün sual mütləq çətin və ya qeyri-adi sual deyil. Əsas odur ki, şagirdi cavabı tapmağa, araşdırmağa və düşünməyə sövq etsin.

16–17 yaşında şagird bunu necə göstərə bilər? Dərsdən kənar bir mövzunu araşdırmaq, kiçik layihə hazırlamaq, kitab və akademik məqalələr oxumaq, müəllimlərlə müzakirə aparmaq və ya öz sahəsi ilə bağlı real problem üzərində düşünmək bunun yollarındandır.

Əsl akademik inkişaf “Müəllim nə dedi?” sualından başlayıb “Bəs niyə belədir?” sualına keçəndə başlayır.

Universitetlər də məhz bu fərqi görmək istəyirlər: sadəcə yaxşı oxuyan tələbəni yox, öyrənməyi davam etdirəcək tələbəni.